IK VOELDE ME NUTTELOOS EN OVERBODIG TOTDAT …………….

Uitzending EenVandaag TV 23 augustus 2019

“Ik voelde me niet meer nuttig, mijn zelfbeeld schrompelde ineen.” Toen ze in één klap haar tweelingzus verloor en haar vriend hun 13-jarige relatie verbrak, zakte Mieke weg in somberheid en onzekerheid. In het dorpscentrum vond ze zichzelf terug.

Mieke en haar tweelingzus waren al hun hele leven onafscheidelijk. Om haar te verliezen, gecombineerd met het einde van haar relatie, zette Miekes wereld op zijn kop. Op haar 76ste voelde ze zich verlaten, alleen en somber. “Er werd aan mijn fundamenten gemorreld.”

Geen perspectief meer

In dezelfde periode kreeg ze ook last van hartritmestoornissen. “Ik zag geen perspectief meer. Op dat moment moet je het doen met de bouwstenen die je hebt meegekregen, meer heb je niet.”

Mieke kreeg het gevoel dat ze er alleen voor stond. “Wat lastig was, is dat ik dacht dat mensen mij waardeerden om het feit dat ik goed was in dingen alleen doen. Toen er eenmaal vrienden en vriendinnen waren weggevallen en ik zelf hulp nodig had, dacht ik: ‘voor wie ben ik nog interessant?'”

Wanhoop was nodig

Op haar diepste punt kwam er een omslag. “Mijn craniosacraal therapeut merkte mijn somberheid op en zei: ‘Je moet eens naar dat Raadhuis.” In Ons Raadhuis werden dingen georganiseerd voor en met senioren zoals yoga en lezingen.

“Maar ik dacht: wat móet je met die oude mensen?” Haar therapeut gaf haar de tip in het voorjaar, maar pas in november besloot Mieke te gaan. “Er was een bepaalde mate van wanhoop nodig om in actie te komen.” Het bezoek zorgde voor een omslag in haar leven.

Doen waar je goed in bent

“In Ons Raadhuis ben ik van niemand weer iemand geworden”, zegt Mieke. “Je wordt er aangesproken op waar je goed in bent. En er wordt op je gelet. Ze passen op of ik niet teveel hooi op mijn vork neem.”

Mieke gaat in het centrum meewerken aan een boekje over ouder worden en ouder zijn. “Ik ben goed in taal en het is heel fijn dat je wordt aangesproken op wat je kan. Langzaam kreeg ik meer zelfvertrouwen. Het is ontzettend fijn dat er een beroep op je wordt gedaan.”

Na zijn 100ste verjaardag vond Theo van Duin zijn leven zinloos geworden. “Mijn vrienden zijn dood, mijn leeftijdgenoten zijn dood. Ik was een eenzame oude man.” De uitnodiging voor een onderzoek veranderde alles.

Theo van Duin is inmiddels 102 en heeft naar eigen zeggen ‘van alles gedaan’. Hij gaf les in radartechniek, werkte voor Philips en zette onderwijsprogramma’s op in ontwikkelingslanden. Een avontuurlijk leven.

‘Als ik niet meer wakker word, is het goed’

Na zijn pensionering blijft Theo werken. Eerst als vrijwilliger voor de ANWB, als caravan-gids in Frankrijk en Engeland, daarna geeft hij aan huis lessen over klassieke muziek. In 2003 overlijdt zijn vrouw, met wie hij twee kinderen heeft. Theo krijgt een nieuwe vriendin, een ‘jonge meid’ van 80 jaar.

Ondanks zijn vitaliteit krijgt Theo, als hij 101 jaar is, toch het gevoel dat zijn leven zinloos is. “Er zijn factoren die je dan in de richting drijven van ‘het hoeft niet meer’. Ik heb een heel lang leven gehad, buitengewoon interessant en ik ben verzadigd. Er hoeft niks meer bij. In die tijd, toen ik 101 jaar was, had ik het idee ‘als ik morgen niet meer wakker word, dan is het goed’.”

Oud en weer gelukkig

“Oud worden is niet voor watjes”, zei de Amerikaanse actrice Bette Davis toen ze de 70 ruim was gepasseerd. En dat is niet zo’n vreemde opmerking als je denkt aan het verlies van geliefden, van status en van werk, en aan de fysieke achteruitgang die bij veel mensen komt met de ouderdom. Ga er maar aan staan, aan het oud worden.

In het maatschappelijke debat in Nederland is er de laatste jaren veel aandacht voor de uitzichtloosheid die sommige ouderen ervaren. Ze vinden dat hun leven voltooid is en willen niet meer verder. Waar je veel minder over hoort zijn ouderen die na een periode van ‘lijden aan het leven’ weer opknappen – soms door een toevallige gebeurtenis – en plezier terug vinden.

Helder van geest

Het gevoel dat hij niet meer zo’n zin in het leven heeft, verandert in één klap wanneer Theo gevraagd wordt door onderzoekers van het VU Medisch Centrum. Wil hij deelnemen aan een onderzoek naar ouderen en Alzheimer? Hij heeft de interesse gewekt van de onderzoekers omdat hij op hoge leeftijd nog zo helder van geest is.

“Ik schijn een gen te hebben dat Alzheimer voorkomt. Daarom zijn die onderzoekers zo geïnteresseerd in mij. Het zou toch fantastisch zijn dat straks op basis van mijn hersens een medicijn gevonden wordt tegen Alzheimer!” Het geeft Theo het gevoel dat zijn leven weer zin heeft.

‘Een bekroning op mijn leven’

Theo was al bezig met de gedachte zijn hersens na zijn dood te doneren aan de wetenschap. Nu is daar in één keer een helder plan voor en daadwerkelijke belangstelling vanuit de wetenschap. Daar komt nog bij dat de onderzoekers aardig zijn en met interessante zaken bezig zijn.

Theo hoort het graag en praat er graag over mee. “Sinds die tijd heeft mijn leven weer zin gekregen. Ik kan weer wat betekenen en heb ook weer zin gekregen om nog eventjes door te leven. Het is een afronding en een bekroning op mijn leven.”

Amper een jaar geleden was het leven voor Jan (83) wel klaar. Maar dat is nu heel anders: voor Jan was het keerpunt een contactadvertentie. En hij is niet bepaald de enige oudere die worstelde met het leven.

Jan van der Wal woont in het Friese plaatsje Burgum. Na een jeugd als schipperskind, een carrière als lichtmatroos en na een huwelijk van 48 jaar is Jan plotseling alleen. Zijn vrouw overleed in 2012 en pogingen om een nieuwe relatie aan te gaan, mislukken.

Buitengesloten

Jan vindt op een zeker moment wel een vriendin, maar die heeft een druk sociaal leven. Dat geeft Jan een gevoel waar hij al sinds zijn jeugd mee worstelt: hij voelt zich buitengesloten. Als kleine jongen was dat al zo, op het schip.

“Mijn ouders dachten dat je jongens strenger moet aanpakken dan meisjes. Ik moest als eerste naar bed en dan lag ik in mijn eentje in het donkere vooronder, terwijl mijn zussen nog lekker in de warmte en het licht zaten.

‘Het leven voelde volkomen zinloos’

Nadat Jan zelf de relatie met zijn vriendin had verbroken, wordt hij somber. Hij blijft twijfelen of hij wel het goede heeft gedaan, maar weet ook dat het met zijn vriendin niet beter zou worden. Jan ervaart een soort zielenpijn die moeilijk te dragen is. “Het leven voelde volkomen zinloos.”

Als ik toen een pilletje had gehad – zoals die man voor het Joegoslavië Tribunaal – dan had ik ‘m genomen, zo verdrietig was ik.

Jan (83)

·       Delen

Na een bezoek aan ‘In je uppie’ – een gespreksgroep voor ouderen – begint Jan na te denken over het thema spijt. “Voor mij was het altijd zo van ‘gedane zaken nemen geen keer’ en wat betreft de dingen die ik kon rechtzetten, heb ik dat geprobeerd, of de ander dat nou aannam of niet.”

Contactadvertentie

Een telefoontje van zijn schoondochter laat Jan nadenken over nog een andere vorm van spijt. “Zij vertelde dat haar grootvader was overleden. Die man was 91 jaar geworden. Ik dacht als ik 91 word, dan heb ik nog 8 jaar. Waar zou ik op mijn 91ste spijt van hebben als ik het nu niet doe?”

Dat blijkt het plaatsen van een contactadvertentie te zijn: ‘Spirituele, vitale man (80) zoekt maatje om te reizen naar…’ Met het plaatsen van de contactadvertentie gaat er een knop om in Jans leven. Hij heeft de eerste stap gezet. Dat is al een goed gevoel. En er reageert een vrouw bij wie hij zich na wat telefoongesprekken al thuis voelt.

Veronica Kraaijvanger is 75 jaar als ze in een sombere periode belandt die bijna 3 jaar zal duren. Ze zag het leven niet meer zitten, en ging alleen nog naar buiten om een krantje te halen. Inmiddels is ze 79 en heeft ze de draad weer op kunnen pakken.

Veronica leidde een druk leven. Ze werkte als psychotherapeut en zorgde voor haar drie kinderen. Maar hoe ouder ze wordt, hoe minder ze het leven ziet zitten. “Ik trok me terug, ontweek mensen, ging er elke dag wel even uit om de krant te halen, maar dat was het dan.” Ze zorgt niet meer goed voor zichzelf en begint soms zelfs haar dag met een bodempje wijn uit de fles van de avond ervoor.

‘Ik heb alles gezien’

“Elke dag trok ik dezelfde broek en dezelfde trui aan, concerten of voorstellingen interesseerden me niet meer.” Wat Veronica vertelt lijkt op het doormaken van een depressie. Op haar leeftijd haalt ze niet zoveel plezier meer uit het leven. “Ik heb alles gezien en van alles meegemaakt, ik hoef niet meer en ben niet meer nieuwsgierig.”

Veronica kent het sombere gevoel uit eerdere periodes en zegt dat er ook een soort verzet speelt. “Zo van: moet ik mezelf nu weer helemaal aan de haren uit het moeras trekken, op deze leeftijd? Ik doe het niet meer.”

Het seniorencomplex als redding

Veronica haalde nog wel wat plezier uit haar dagelijkse wandeling. “Als ik bij het café een kopje koffie ging drinken, of bij de groenteboer langsging dan leefde ik weer op”, zegt ze. “Maar zo gauw ik weer thuis was zakte ik weer in. Dan had ik geen interesse in de buitenwereld meer. Ik vegeteerde.”

In die tijd kijkt Veronica veel naar de televisie. Ze ziet een programma over ouderen die in een wooncomplex in Bergen wonen en bedenkt dat ze ook zoiets wil. Met behulp van haar kinderen lukt het Veronica om een plekje te krijgen in een complex in dezelfde stad waar ze al jaren woont: Amsterdam.

‘Je wordt aangesproken op een taak’

In dat complex voelt ze zich welkom, de mensen zijn vriendelijk en ze wordt al snel gevraagd om lid te worden van het bestuur van de huurderscommissie. Hoewel ze zoiets nooit heeft gedaan zegt ze ‘ja’. Nu organiseert ze culturele avonden voor de bewoners en houdt ze zich vanuit het bestuur bezig met huurderszaken. Sinds die tijd is het gevoel weg dat het leven wel klaar is.

Dat komt niet alleen door de vriendelijke sfeer in het wooncomplex en de sociale aspecten van het wonen daar. Het heeft ook te maken met haar rol in het bestuur: “Je wordt aangesproken op iets, op een taak. Die taak doe ik heus niet altijd goed, maar het is heel fijn dat je ergens op aangesproken wordt. Ik ben sinds die tijd veel meer gaan durven.”

Wordt automatisch verwijderd op Monday November 25th, 2019

Geef een reactie